Simen Hjellvik Askeland

Simen Hjellvik Askeland





National Oilwell Varco - Kva har vore suksessoppskrifta?

Publisert: 27.07.2015, 20:24

NOV er ein av verdas fremste leverandørar på borepakker for bruk i offshore industri, og ein av Noregs største arbeidsplassar i oljesektoren. Heilt frå selskapet sin oppstart, har det vore ein strategi å utvide ved oppkjøp. På denne måten klarer ein å dra nytte av etablerte kompetansemiljø. Dette ser ein resultat av i Noreg, der NOV i dag består av bedrifter som Hydralift (Kristiansand), Hitec (Stavanger), Procon (Asker) og Molde kran (Molde). 

Behov for utstyr som kunne fungera godt saman, var utgangspunktet for oppkjøpa. Og som kommunikasjonsrådgjevar Karine Wigh frå NOV skreiv til meg (per e-post): “Dette (borepakker) viste seg å være svært vellykket da vi var den første på markedet med denne løsningen.” 

Wigh meiner at kvalitet, servicegrad og fokus på innovative teknologiske løysingar, er det som ligg til grunn for suksessen NOV har hatt med sin strategi. 

Og fokuset på slike løysingar, kjem til å verta enda viktigare i tida som kjem, då problema i oljenæringa ser ut til å bli større og større, noko også NOV sin teknologidirektør Hege Kverneland, er einig i: “Kommer det noe nytt på markedet så sier de; Nei, vi har ikke noe tro på det. Men nå må de tro på det”. Kanskje blir NOV ein av dei viktige aktørane når Noreg no går inn i ein fase der ein må sjå på alternative energikjelder

Dei har tidlegare vore først på marknaden. Klarar dei det igjen? 

Problema i oljenæringa har diverre råka NOV hardt. På landsmøtet deira i juni kom det fram at kvar tredje NOV ansatt i Noreg må gå. NOV sikra seg heldigvis feedkontrakten for levering av boreutstyr i samband Johan Sverdrup-utbygginga. 

Det blir spennande å følgje med på aktørar som NOV i tida framover, og kva effekt deira utfordringar får på norsk økonomi og teknologi. 


Biletet over: Frå NOV sine eigne sider.


Del på Facebook Del på Twitter Del på Google+

Nanoteknologi - Kvifor skal ein bry seg?

Publisert: 08.03.2015, 20:23

Tenk på dette: Ein harddisk består av ein liten magnetisk spiss som er over ein disk. Denne disken roterer med ein hastighet på 130 km/t. Avstanden mellom spissen og disken er 10 nanometer. Om me skalerer dette opp, kan det samanliknast med eit jagerfly som flyr over ein grasplen med ei høgd på 0.2 mm, og ein hastighet på fire millionar km/t, samtidig som alle grasstråa den flyr over, vert talde.[1]

Innan nanoteknologi studerer ein nokre av dei minste byggjesteinane i naturen, ein prøver å ta kontroll over prosessane som skjer på nanometerskala. Dvs det som skjer frå 0.1 til 100 nanometer. Ein nanometer er det ein får om ein deler ein millimeter i ein million delar. Dette seier deg kanskje ikkje så mykje, men la oss gjere eit tankeeksperiment: Sei at det er kome ein liten flekk på tommelfingernagla di. Den er akkurat 1 nanometer i diameter. Om me forstørrer deg ein million gonger, vil hovudet ditt vere ved Nordkapp, stortåa di ved Lindesnes og tommelfingernagla di vil vere på størrelse med Osterøy utanfor Bergen. Og flekken - ja, den vil no vere ein millimeter i diameter.[1]
 

Fotballbaner og nanoteknologi

Overflateareal er den delen av eit materiale som vender ut mot t.d. luft. For å forstå det, kan ein sjå for seg eit lukka skap. Utsida av skapet har eit overflateareal. Om ein så opnar skapet vil ein i tillegg rekne overflata på innsida av skapet, og overflatearealet blir såleis mykje større. Det finns materiale med hol på nanometerskalaen, som har eit overflateareal på opp mot 3000 m2 per gram. For å settje det litt i perspektiv, kan ein sjå for seg at ein dekker ei heil fotbalbane med eit tynt lag vatn. 2 gram nanomateriale vil kunne trekke til seg alt vatnet på bana. 

Slike materiale kan ha potensiale innafor karbondioksid- og hydrogenlagring. Eit stort overflateareal er også viktig for å effektivisere kjemisk katalyse, som er essensiellt i dei fleste kjemiske prosessar. Døme på dette er katalysatoren i bilar som gjer om den giftige gassen karbonmonoksid til karbondioksid.
 

Kreftforskning

Når ein snakkar om nanoteknologi, kjem ein ikkje utanom medisinske problemstillingar. Eit godt eksempel er lokal kreftbehandling der ein kun fjerner kreftsvulsten, utan å måtte øydelegge friske celler i resten av kroppen (slik ein i dag gjer med cellegift). På overflata av kreftceller finn ein små molekyl som er heilt karakteristisk for kreftceller. Med nanoteknologi kan ein lage metallpartiklar som kun festar seg på desse karakteristiske molekyla. Når dei så festar seg på kreftcellene, kan dei nyttast til å betre avbildinga for t.d. røntgen eller MRI, slik at ein lettare ser kreftsvulsten. Metallpartiklane kan dessutan bestrålast slik at dei begynner å vibrere og såleis generere så mykje varme at dei “koker” vekk kreftsvulsten. 
 

Inspirasjon frå naturen

Lotusblomen vert i austleg kultur rekna som eit symbol på reinslegheit, då den tilsynelatande veks opp upåverka av dei skitne omgjevnadane. Grunnen til at den er så rein, er små nanostrukturar i overflata på blomen. Desse gjer at vatn ikkje klarar å feste seg og vatnet vil då skli av blomen, og samtidig ta med seg støv frå overflata. Denne effekten kallast superhydrofobisitet. Ved å etterlikne desse strukturane kan ein i dag lage “sjølvreinsande” vindu med same effekt som lotusblomen. 

Ein gekko, som er ein type øgle, er også av interesse for nanoteknologien. Ein gekko har nemleg evna til å gå på vegger. Dette kan den gjera ved hjelp av små “nanohår” som verkar som ein borrelås. Kanskje det ein gong vil vere mogeleg også for eit menneske å gå på veggar? Ein har nemleg klart å utvikle ein tape som verkar på same måte som “nanohåra” på gekkoen, og det har vist seg at denne tapen klarer å halde vekta til ein vaksen mann.
 

Betre føre vàr enn etter snar

Med ny teknologi kjem det óg nye etiske problemstillingar. Etikk er ein viktig del av nanoteknologi, då det er viktig at ein ny teknologi vert utvikla på ein trygg måte. Nanopartiklar er usynlege for det nakne auge, og det har vist seg at nokre av dei kan trenge gjennom blod-hjerne-barriera, dvs overgangen frå blodstraumen til væska rundt hjernen. Med dette i tankane er det sjølvsagt både viktig og nødvendig å få kartlagt kva effekt nanopartiklar har på kroppen. Ein har difor utvikla eit eige fagfelt innafor nanoteknologi, nanotoksikologi, der ein ser nærare på kva verknader den nye teknologien har på miljøet.
 

Kome for å bli?

Nanoteknologi er eit tverrfagleg felt der ein må ha kunnskap om blant anna fysikk, kjemi og biologi, noko som for meg gjer faget både spennande og interessant. Forskning på nanoteknologi har eksplodert dei siste ti åra, og dette ser ein også innafor media. Stadig nye materiale blir oppdaga som har heilt spesielle eigenskaper. Nokre bedrifter som i dag jobbar med nanoteknologi er IBM, Hewlett Packard (HP), Intel, BASF, NEC og European Space Agency (ESA). 

Eg trur at nanoteknologi vil bli stort, og at bedriftene som vel å hive seg med på bølgja, vil stå igjen som vinnarar til slutt.

_________________________________

Kjelder:
[1] Sire, J (2009). Nano! Den nanoteknologiske revolusjonen. Fagbokforlaget

[2] Shirai, Y. et al. (2005). Directional Control in Thermally Driven Single-Molecule Nanocars. Nano Lett. 5 (11): 2330-4

[3] By William Thielicke (own work, Hamburg, Germany) [GFDL or CC BY-SA 4.0-3.0-2.5-2.0-1.0], via Wikimedia Commons

[4] By AlexanderAlUS (Own work) [CC BY-SA 3.0 or GFDL], via Wikimedia Commons


Biletet over: 

  • “Nanobil” - eit molekyl designa i 2005 på Rice University kor dei viste det var mogeleg å bevege den på metalloverflater.[2]


Bileta under:

  • Grafikk som viser korleis vassdropar ligg på overflata av lotusblomen og tar med seg skiten når dei renn av.[3]

 

  • Grafén, det sterkaste og stivaste materialet me kjenner med hensyn til respektivt strekkstyrke og Youngs modul. Ved å rulle det saman får ein karbonnanorør, som leier varme og straum nesten 1000 gonger betre enn kopar.[4]


Del på Facebook Del på Twitter Del på Google+

Kven er Simen?

Publisert: 14.01.2015, 20:22

Det siste året har eg vore svært opptatt av motivasjon. Kvar finn ein motivasjon? Kvifor mister ein motivasjonen? Korleis kan ein motivere nokon som ikkje er motivert? Denne interessa har sitt utgangspunkt i eigne erfaringar frå sommarjobbar, studentlivet og ein deltidsjobb som «mentor» i realfag for elevar i den vidaregåande skulen. I skulen må mange ha fag dei ser på som irrelevante for utdanning si, og/eller ikkje har interesse for i det heile. Kva gjer ein i slike situasjoner for å skape engasjement? Korleis skal ein få ein elev som absolutt ikkje ynskjer å vere i klasserommet, til å bli engasjert og gjerne vilja delta? Er det eleven, faget eller læraren som er utfordringa?

Denne problemstillinga kan vidareførast til næringslivet. Korleis kan ein endre arbeidsmønsteret til medarbeidere for å auke produktivitet og effektivitet? Kva kan ein leiar gjere for å motivere dei ansatte, og er det mogeleg å motivere utan at det går ut over den sosiale kontakten? Er det enkeltindivid, organisering av bedrifta eller leiinga som har ansvaret dersom produktiviteten eller effektiviteten ikkje er slik ein ønsker?

Det blir mange spørsmål og få svar. Situasjonen i seg sjølv, og ikkje minst kvar mangelen på motivasjon har sitt opphav, er nok viktig i forhold til dette. I nokre tilfelle kan det vere eleven på skulen/tilsette i bedrifta som ikkje er motiverte, andre gonger er det læraren eller leiinga som ikkje klarer å motivere nok. I mange situasjonar er det ein kombinasjon av fleire faktorar.

Mitt navn er Simen Hjellvik Askeland, og eg studerer nanovitskap ved Universitetet i Bergen. Nanovitskap er eit breidt realfagstudie som inkluderer fag innan fysikk, kjemi og biologi for å nevne nokre. Det er her eg hentar min motivasjon. Å kunne forklare kva som gjer at nokre insekt kan gå på vatn, korleis skjermane på mobilen fungerer og korleis maten me et, vert brote ned, er for meg veldig givande. Og denne fascinasjonen for naturen og tekniske applikasjonar er noko eg trivst med å formidle til andre - å oppleve gleden andre kjenner når dei forstår eit komplekst problem, er nesten like kjekt som å forstå det sjølv.

For å forstå eit komplekst problem treng ein gode rettleiarar, ein treng personar som ser at utfordringar kan løysast på forskjellige måtar og som motiverer når ein møter motgang. Eg ønsker ein jobb der eg kan fylle ei slik rolle, der eg kan få ein positiv innverknad på andre sitt liv ved å inspirere og motivere dei til å yte sitt beste. Kvar det blir har eg ikkje bestemt meg for enno. Eg ønsker å halde flest mogeleg dører opne og gripe sjansen når anledningen byr seg.

Når eg her skal publisere ulike tekstar om tema som interesserer meg, vil det sjølvsagt vera naturleg at eg og finn plass til ein eller fleire tekstar om masterprosjektet mitt, om nanoteknologi og -vitskap, i tillegg til kurs, workshops og anna eg får vere med på i forbindelse med Talentjakten.

 

Bildene under: 1) Frå reinrommet ved Universitetet i Bergen. 2) To ulike typar OLED (Organic Light-Emitting Diode) syntetisert i emnet Syntetisk Uorganisk Kjemi.


Del på Facebook Del på Twitter Del på Google+


Juli 2015 Mars 2015 Januar 2015